در ایران هر ساله روز ۲۱ شهریور به عنوان روز سینما گرامی داشته می‌شود و جشن خانهٔ سینما هر ساله در این روز برگزار می‌شود که در سال ۱۳۹۸ آخرین دوره یعنی بیست‌ و یکمین جشن سینمای ایران برگزار شد.
کد خبر: ۹۸۹۷
۰۹:۵۴ - ۲۱ شهريور ۱۴۰۰
به گزارش جویاخبر، بانى ورود نخستين دوربين فيلم‌بردارى و نمايش فيلم به ایران، در سال 1279 شمسی برابر با 1900 میلادی مظفرالدين‌شاه بوده است و نخستين فيلم‌بردار ايرانى نيز ابراهيم ‌خان عکاس‌باشى محسوب مى‌شود.
 

مروری بر تاریخچه سینما:


پنج سال فاصله چندان زیادی نیست؛ ۱۲۰ سال پیش و در تابستان ۱۲۷۹ تنها پنج سال از اختراع سینما در جهان توسط برادران لومیر گذشته بود که مظفرالدین شاه قاجار با همراهی ابراهیم‌خان عکاس‌باشی نخستین دوربین فیلمبرداری را وارد کشور کرد تا ایران خیلی زود به جرگه کشور‌های بهره‌مند از این جادوی هزار جدید بپیوندد. حال گیریم که تا سال‌ها این بهره‌مندی صورتی کاریکاتوری و درباری داشت و نیاز به گذشت زمان بود تا «سینما» به میان مردم بیاید و ۳۰ سال طول کشید تا اولین فیلم سینمایی در ایران ساخته شود.
 
روز ملی سینما | سینمای ملی ایران 120 ساله شد + لیست کارنامه ی


نامگذاری روز سینما در ایران:


با این وجود سفر مظفرالدین‌شاه در تقویم تحولات تاریخی ایران، مطلع ورود سینما به کشور نام گرفت و بر همین مبنا ۱۰۰ سال بعد، زمانی که مسئولان «خانه سینما» در سال ۱۳۷۹ در تدارک برگزار جشن سینما همزمان با صدسالگی «سینمای ایران» بودند، این ایده مطرح شد که «سینما» می‌تواند یک «روز ملی» در تقویم رسمی کشور به نام خود داشته باشد. ایده‌ای که خیلی زود صورت اجرایی هم به خود گرفت.


نخستین مدرسه سینمایى و فیلم‌بردارى در ایران:


اوانس اوگانیانس، مهاجرى ارمنى / روس بود، که پس از اتمام تحصیلاتش در رشته سینما به ایران آمد. اوگانیاسن با فکر تأسیس مدرسه سینمایى و سپس تولید فیلم را به مرحله عمل در آورد. پس از درج اعلان براى نخستین دوره مدرسه، نتیجه‌اى ببار نیامد و با اعلان‌هاى بعدی، افتتاح مدرسه هنرپیشگى در ۲۰ اردیبهشت ۱۳۰۹ روى داد و سیصد نفر نام‌نویسى کردند. اما این دوره را فقط ۱۲ نفر به‌پایان رساندند.
سرانجام دوره دوم نیز پس از چاپ اعلان در جراید برگزار شد؛ در دوره دوم دروس مختلفى شامل فیلم‌برداری، بازیگری، ورزش، موسیقی، رقص، ژیمناستیک، تاریخ لباس و ... تدریس مى‌شد. اوگانیانس نتوانست دوره سوم را برگزار نماید. در سال ۱۳۱۷ به هند رفت تا کار سپنتا را ادامه دهد ولى درگیر مسائل سیاسى شد. پس از جنگ جهانى دوم به ایران بازگشت و نام خود را پس از گرویدن به اسلام رضا مژده نامید. بعد از آن نیز چند بار تلاش کرد تا با سینما ارتباط برقرار کند ولى توفیقى نیافت.
 
روز ملی سینما | سینمای ملی ایران 120 ساله شد + لیست کارنامه ی
 
براساس مستندات تاریخی موجود سینمای ایران در میانه دهه ۵۰ حالتی نیمه تعطیل داشت و به‌رغم پرچم‌داری برخی سینماگران شاخص و معتبر در میانه میدان «تولید» سیطره فیلم‌های خارجی در «اکران» چرخه طبیعی حیات اقتصادی سینمای ایران را با چنان تهدید مواجه کرده بود که تعداد فیلم‌های تولیدی هرسال به سختی به شمار انگشتان دو دست می‌رسید. در این شرایط وقوع انقلاب اسلامی و بروز هیجانات مردمی، برای مدتی کوتاه سینمای ایران را به حالت تعطیلی مطلق درآورد. به رغم نگرانی برخی سینمادوستان و دلبستگان این هنر از پایان کار «سینما»، سخنرانی امام خمینی (ره) در نخستین روز ورود به کشور در ۱۲ بهمن‌ماه ۵۷ و اشاره مستقیم به عدم مخالفت با سینما، این هنر جان تازه‌ای گرفت. چراکه امام (ره) تصریح کردند؛ «سینما یکی از مظاهر تمدن است که باید در خدمت این مردم، در خدمت تربیت این مردم باشد.»

چهاردهه از این سخنان می‌گذرد. سینمای ایران نه فقط در عرصه داخلی، که امروز در عرصه بین‌المللی نیز حرف‌های زیادی برای گفتن دارد. این دستاورد مرهون پیروزی‌ها و شکست‌هایی است که در دوره‌های مختلف مدیریت سینمای ایران پشت‌سر گذاشته‌ایم. مروری کوتاه بر وضعیت آماری اکران فیلم‌های سینمایی در ۴ دهه گذشته از انقلاب تاکنون حائز نکات قابل‌تأملی است.
 

مرور بر کارنامه‌ی سینمای ایران در این ۴ دهه:

 

روز ملی سینما | سینمای ملی ایران 120 ساله شد + لیست کارنامه ی


بر اساس همان شرایطی که اشاره شد سینمای ایران در دهه ۵۰ پشت‌سر می‌گذاشت، دهه ۶۰ را می‌توان دهه احیای سینمای ایران نام نهاد. دهه‌ای که امروز آمار دقیقی از وضعیت تولید و اکران فیلم‌ها در نیمه نخست آن در دسترس نیست، اما بنابر آمار رسمی ثبت شده در گزارش‌های سالانه سازمان سینمایی، در حد فاصل سال‌های ۶۴ تا ۶۹ مجموعاً ۷۰۸ فیلم روانه پرده سینما‌ها شده که از این میزان تنها ۲۹۳ فیلم ایرانی بوده و باقی فیلم‌های اکران‌شده از آثار دیگر کشور‌ها بوده‌اند. از این منظر می‌توان دهه ۶۰ را تنها دهه سینمای ایران در سال‌های پس از انقلاب دانست که آمار فیلم‌های ایرانی اکران‌شده در آن پایین‌تر از تعداد فیلم‌های خارجی روی پرده بوده است.
پرفروش‌ترین فیلم ایرانی دهه ۶۰ فیلم «خواستگاری» به کارگردانی مهدی فخیم‌زاده بوده که در سال ۶۸ ساخته و روانه پرده سینما‌ها شد و توانست با مجموع فروش ۷۴ میلیون تومانی رکورددار فروش در یک دهه شود. با توجه به تغییرات قیمت بلیت در سال‌های مختلف، اما در هر دهه الزاماً پرفروش‌ترین فیلم در گیشه، پرمخاطب‌ترین فیلم نبوده است. بر همین مبنا رکورد پرمخاطب‌ترین فیلم دهه ۶۰ را «عقاب‌ها» به کارگردانی ساموئل خاچیکیان در اختیار دارد؛ فیلمی که البته ۶ سال روی پرده بود و در این بازه زمانی بیش از ۸.۵ میلیون مخاطب را به سالن سینما کشاند.

دهه ۷۰ دهه تثبیت جریان تولید در سینمای ایران بود. در این دهه ۹۶۳ فیلم به اکران درآمده که از این تعداد نزدیک به ۷۰۰ فیلم ایرانی بوده است. این به معنای رشد ۱۰۰ درصدی اکران فیلم‌های ایرانی در دهه ۷۰ به نسبت دهه ۶۰ است. در این دهه «مرد عوضی» به کارگردانی محمدرضا هنرمند با ۹۰۰ میلیون تومان فروش پرفروش‌ترین فیلم و فیلم «افعی» به کارگردانی محمدرضا اعلامی با نزدیک به ۶.۵ میلیون نفر مخاطب، پرتماشاگرترین فیلم بوده است.

در دهه ۸۰ سیر صعودی آمار فیلم‌های ایرانی اکران‌شده از مرز ۹۰۰ فیلم عبور می‌کند، اما همزمان شاهد سقوط محسوس آمار فیلم‌های خارجی تا کمتر از ۲۰۰ فیلم در یک دهه هستیم. در این دهه فیلم «اخراجی‌ها ۲» مسعود ده‌نمکی با فروش غیرمنتظره ۸ میلیاردتومانی و استقبال ۵.۵ میلیون مخاطب عناوین پرفروش‌ترین و پرمخاطب‌ترین فیلم را توأمان از آن خود کرد.

در دهه ۹۰ تا به اینجا مجموع فیلم‌های اکران‌شده در سینما‌ها تغییر محسوسی نسبت به دهه ۸۰ نداشته و بدون احتساب شرایط خاص سینما‌ها در سال جاری آمار فیلم‌ها در مرز ۷۶۵ فیلم باقی مانده است. در این دهه فیلم سینمایی «مطرب» به کارگردانی مصطفی کیایی با بیش از ۳۸ میلیارد تومان فروش عنوان پرفروش‌ترین فیلم را از آن خود کرده، اما عنوان پرمخاطب‌ترین فیلم دهه با بیش از ۴ میلیون نفر مخاطب، متعلق به فیلم «هزارپا» ساخته ابوالحسن داوودی است.
تهدیدی که خالی از فرصت نیست.
 
روز ملی سینما | سینمای ملی ایران 120 ساله شد + لیست کارنامه ی
 

 شوک اقتصادی کرونا به پیکره نحیف «سینمای ایران»:

امروز سینمای ایران ۱۲۰ ساله می‌شود و برای بیستمین سال اهالی سینما و سینمادوستان «روز ملی سینما» را به یکدیگر تبریک می‌گویند؛ هرچند همراه با آه حسرت و نگران از خوابی که «کرونا» برای آینده این سینما دیده است.
بی‌تردید «سینمای ایران» در طی ۱۲۰ سال گذشته از عمرش فرازوفرود‌های بسیاری پشت‌سر گذاشته است، اما احتمالاً کمتر دورانی را به‌یاد می‌آورد که همچون نیمه نخست سال ۹۹ اینچنین ناگزیر از تن دادن به یک رکود خودخواسته بوده باشد! در این شرایط هر سه ضلع «سینمای ایران» شامل فیلمساز، مخاطب و سیاست‌گذار دچار چالش‌های جدی شده‌اند.
این شرایط البته مختص سینمای ایران نیست. اساساً مختص «سینما» نیست. ویروس کرونا در چند ماهی که از قدرت‌نمایی‌اش در اقصی‌نقاط دنیا می‌گذرد بسیاری از فعالیت‌ها و حتی عادات روزمره آدم‌ها را تحت‌تأثیر خود قرار داده است و به‌تعبیری فرهنگ و سبک زندگی ما، متأثر از این مهمان ناخوانده دستخوش تغییر شده است؛ بی‌تردید هنر-صنعت سینما هم از این تغییر بی‌نصیب نمانده است.
 
روز ملی سینما | سینمای ملی ایران 120 ساله شد + لیست کارنامه ی
 
 
منبع: مهرنیوز

این خبر را به اشتراک بگذارید:

ارسال نظرات
نام:
ایمیل:
نظر: